X
تبلیغات
everything deal with organic chemistry - مواد سمی
scientific & entertainment

مواد سمی

مواد سمی ممکن است موادی بسیار معمولی از ترکیبات طبیعی یا سنتزی باشند ، در واقع هر ماده ای که از میزان قابل تجویز بیشتر مصرف شود (سم ) به شمار می آید .

سموم ناششی از منابع گیاهی و حیوانی در دنیای باستان بسیار شناخته شده بودند ، زهر حشرات ، مار و آلکالوئیدهای گیاهی مورد استفاده قرار می گرفتند . چنانچه وقتی سقراط فیلسوف یونانی ، به چرم فساد متهم شد ، اولیم محکومیت به مرگ یا تبعید را انتخاب کرد و تصمیم خویش را با نوشیدن جرعه ای از گیاه شوکران عملی کرد .

سم شوکران احتمالاً از میوه نارس درخت کونیم ماکولاتم بدست می آمد . معمولاً این میوه را با دست خشک می کردند و مانند چای دم می نوشیدند شوکران شامل چندین آلکالوئید مختلف که مهمترین آنها آلکالوئیدی به نام کُنی است ، این ماده باعث استفراغ ، ضغف و فلج می شود که در مورد سقراط باعث مرگ وی شد . مواد سمی همیشه با ما هستند مانند متیل ایزوسیانات که ماده حدواسطی در سنتز حشره کش کاربامات محسوب می شود .

بررسی عکس العمل های موجودات زنده را نسبت به داروها ، فارماکولوژی (pharmacology) می نامند ، به عبارتی موجودات زنده ممکن است نسبت به مواد شیمیایی گوناگون که ما آنها را دارو می نامیم ، حساسیت نشان دهند .

 سم شناسی (toxicology) ، شاخه ای از فارماکولوژی است که با اثرات ناشی از سموم ، شناسایی سموم و کاربرد ضد سم یا تریاق آنها سرو کار دارد .

هر چیزی سمی است :

سم به چه چیزی گفته می شود یا تا چه حد سمی است ؟ این مواد ممکن است بی ضرر یا حتی در مواردی ، جزء مواد کاملاً ضروری بدن باشند اما ، مصرف مقدار زیاد آن آزار دهنده یا حتی کشنده باشد . مانند نمک و شکر که در صورت مصرف زیاد می توانند سم باشند .

چنانچه مصرف مقدار زیاد نمک ( سدیم کلرید ) باعث تهوع می شود ، در مواردی دیده می شود که بطور تصادفی نمک ، جایگزین لاکتوز شیر بچه می شود که سبب مسمومیت مرگ آور شده است . اغلب مردم نسبت به یک ماده شیمیایی ممکن است واکنش های متفاوتی نشان دهند ، برای مثال چند گرم قند هیچ نشانه حادی در یک فرد سالم نشان نمی دهد ؛ در حالی که همین مقدار برای یک فرد دیابتی ، بسیار مضرر است . عامل دیگر این است که مواد شیمیایی بصورت داروهای تزریقی اثرات سریع تری دارند ، وقتی نیکوتین داخل عضله تزریق شود ، مسمومیت آن 50 بار بیشتر از مصرف خوراکی می شود و یا حتی آب آشامیدنی چنانچه از طریق دهان وارد شود بسیار گوارا است ، اما وقتی آب به مقدار زیادی از راه بینی و یا دهان به داخل شش ها کشیده می شود کشنده است  . هر چیزی می تواند سمی باشد مانند : بسیاری از مواد پاک کننده فاضلاب ، آشپزخانه ها ، توالت ها که خاصیت خورندگی دارند ، حشره کش ها ، بعضی از مواد شوینده لباس و آمونیاک ( در شیشه شوی ها وجود دارد) سمی هستند .

حتی ، برخی از گلها و گیاهان تزئینی مانند گل تمشک وحشی ، آزالیا علف های هرز سمی هستند . حتی گیاهان خانگی مانند فیلاندروم که از رایج ترین گیاهان خانگی است سمی می باشد . 

نگاهی دقیق تر به سم های خورنده

   این مواد بدون استثناء سلول های بدن را از بین می برد ، مانند اسیدها و بازهای خورنده . حتی اگر بصورت رقیق تهیه شوند ، نقش کاتالیزور را در هیدرولیز مواد پروتئینی مولکول های زنده بازی می کنند . بدین معنی که باعث شکستن ( اتصالات آمیدی ، پپتیدی ) در مولکول ها می شوند .

اتصال های شکسته شده ، قطعه قطعه می شود تا اینکه بافت های مربوطه به کلی از بین بروند .

عوامل اکسید کننده :

آلوده کننده های هوا نیز به سلول های زنده آسیب می رسانند ، اجزاء اکسید کننده مانند غبارهای فتوشیمیایی اثر های مخرب بر روی فعالیت آنزیم ها دارد . برای مثال سیستئین و میتونین گوگرددار به آسانی به وسیله ازون به سیستیک اسید اکسید می شود .

سیانید یا عامل مرگ آور :

سیانید یکی از موزی ترین سموم در واقعیت و افسانه است . این ماده اغلب بصورت آنی عمل می کند و فقط در عرض یک دقیقه کشنده است . مقدار متوسط آن که سبب مرگ می شود ، 50 تا 60 میلی گرم است . سیانید بصورت سیانید هیدروژن گازی در حشره کش ها و به صورت جامد یعنی نمک یونی در سم های آفات نباتی و درخت های میوه بکار می رود ، سدیم سیانید برای استخراج طلا یا نقره از سنگ معدن به کار می رود . این ماده همچنین در حمام های آبکاری نیز بکار می رود . کسانی که با این سم سر و کار دارند باید احتیاط های لازم را بکار برند زیرا سدیم سیانید ، سریع بوسیله یک اسید به اسید سیانیدریک تبدیل می شود . برخی معتقدند که زندگی و حیات موجودات زنده بر اثر پلیمر شدن هیدوژن سیانید است . بسیاری از آمینواسیدها و بازهای آلی مورد نیاز تشکیل DNA و RNA با پلیمر شدن HCN و جابجایی اتم انجام پذیر است . گلیسین ، ساده ترین آمینو اسید را می توان از هیدرولیز آمینومالوونیتریل ( یک تریمر HCN ) و حذف گروه کربوکسیل هیدرولیز ثانوی تهیه نمود . مولکول آدنین ، پنتامر HCN است . شاید باور کردنی نباشد که حیات موجودات زنده از ترکیباتی تا به این حد سمی تشکیل شود . استفاده از هر گونه ضد سم ( تریاق ) برای مسمومیت با سیانید باید به فوریت انجام شود معمولاً از سدیم تیوسولفات ( نوع هیپوی آن در ظهور فیلم عکاسی کاربرد دارد ) برای مداوا استفاده می شود . یک اتم گوگرد از یون تیوسولفات به یون سیانید متصل می شود و به این ترتیب سیانید به ماده ی نسبتاً ( غیر آلی ) تیوسیانات تبدیل می شود . اما متاسفانه تعداد معدودی از قربانایان ناشی از مسمومیت سیانید فرصت ادامه حیات می یابند .

مولکول آدنین :

  خودمان سم می سازیم :

فلوئورواستیک اسید

گرچه بدن انسان معمولاً در جهت خنثی کردن سموم عمل می کند اما موارد استثنایی وجود دارد که طی آن بدن یک ماده شیمیایی را که اساساً بدون ضرر است تبدیل به به یک سم کشنده می کند . فلوئورواستیک اسید یکی از این ترکیبات است . سلول های موجود در بدن از استیک اسید برای تولید سیتریک اسید استفاده می کنند سیتریک اسید طی مراحل متوالی شکسته می شود و با تکرار مراحل شکسته شدن انرژی آزاد می شود . چنانچه فلوئورواستیک اسید بلعیده شود با فلوئوروسیتریک اسید ادغام می شود . این اسید بطور موثری سیکل سیتریک اسید را با احاطه کردن آنزیمی که با سیتریک اسید عمل می کند بلوکه می نماید . بنابراین ، مکانیزم انرژی زای سلول متوقف می شود و به دنبال آن مرگ حادث خواهد شد . دامداران برا ی مسموم کردن گرم ، عقاب و سایر حیواناتی که امکان دارد به گله های گوسفند و گاو حمله کنند از فلئور و استات سدیم استفاده می کنند .    
+ نوشته شده در  یکشنبه بیستم شهریور 1390ساعت 17:7  توسط reza  |